Психикалық денсаулық орталығы тарихы Қазақстандағы психиатриялық қызметтің қалыптасуы мен дамуымен тығыз байланысты.
Қазақстандағы алғашқы психиатриялық ауруханалар 1861 жылы Орал қаласында 10 төсек-орынға және сол жылы Жымпиты ауданында 6 төсек-орынға арналып, орыс әскери госпитальдарының жанынан ашылды. Ал Верный қаласында (қазіргі Алматы) 1896 жылғы 14 желтоқсанда земстволық қаржы есебінен психикалық науқастарды емдеуге арналған 10 төсек-орын ұйымдастырылды.
Алматы қаласының психиатриялық қызметі 1939 жылы құрылды. Қаладағы алғашқы учаскелік психиатр дәрігерлер болып Шаталова З.В., Смирнова Н. және Буханцева Н.Я. еңбек етті.
1949 жылы Алматы психиатриялық ауруханасында балалар бөлімі ашылды.
Алғашқы психиатриялық кабинет Фрунзе ауданының №6 және Совет ауданының №2 аудандық емханаларында жұмысын бастады. 1953 жылы қалалық психиатриялық диспансер ашылып, ол Зенков көшесі, 33-үйде (бұрынғы Пролетарская көшесі), Бөгенбай батыр көшесінің (бұрынғы Киров көшесі) қиылысында орналасқан үш шағын ғимараттан тұрды. Бірінші ғимаратта 60 төсек-орындық стационар, екіншісінде ересектер диспансерлік бөлімшесі, үшіншісінде балалар диспансерлік бөлімшесі орналасты. Бас дәрігер болып Буханцева Нина Яковлевна тағайындалды.
1973 жылы жалпы аумағы 3 гектар болатын тастақты, игерілмеген жерде қазіргі диспансер ғимараты салынды. Көгалдандыру жұмыстары күрделі жағдайда жүргізілді. Аумақты көгалдандыру үшін Қырғызстаннан арнайы бағбан Ушетов А. шақырылды. Сол жылдан бастап бас дәрігер қызметін Губашев Мендеш Шавхатович атқарды.
Аурухана құрамында ересектер және балалар-жасөспірімдер диспансерлері, сондай-ақ стационарлық бөлімшелер жұмыс істеді. Клиникалық диспансер ашылған алғашқы күндерден бастап жеке үш қабатты ғимаратта 100 науқасқа арналған күндізгі стационар ұйымдастырылып, онда пациенттер республикалық емдік-еңбек шеберханаларында оңалтудан өтті. Сонымен қатар 70 жұмыс орны бар тігін және картон бұйымдары цехтары, сондай-ақ жапсырма, ағаш өңдеу және пластмасса цехтары іске қосылды.
1973 жылы төсек-орын қоры 300 төсекке дейін ұлғайтылды. Еңбекті жетілдірудің озық технологияларына ерекше назар аударылып, диктофон орталығы ашылды.
Сол жылдары дизентерия мен тұмау індеттері таралып, соған байланысты аурухана жанынан арнайы дизентериялық және тұмауға арналған төсек-орындар ұйымдастырылды. Эпидемия аяқталғаннан кейін ғана аурухана профильдік пациенттерді қабылдауды жалғастырды.
Диспансердің қоғамдық өмірі де жоғары деңгейде ұйымдастырылды. «Мамандығы бойынша үздік» байқаулары өткізілді, көркемөнерпаздар ұжымы құрылды, мемлекеттік мерекелер ұжым болып аталып өтті және диспансердің қоғамдық өмірінің мұрағаты жасақталды. 1977 жылғы қалалық байқау қорытындысы бойынша психоневрологиялық диспансер бірінші орын алып, ауыспалы Қызыл Тумен және қалалық денсаулық сақтау бөлімінің Құрмет грамотасымен марапатталды.
1979 жылдан бастап Алматы қалалық Психикалық денсаулық орталығы республикадағы психиатриялық ұйымдар үшін озық тәжірибе мектебіне айналды. 1982 жылы мекеме коммунистік еңбек ұжымы атағына ие болды, балалар диспансерлік бөлімшесіне коммунистік еңбек бөлімшесі атағы берілді, ал диспансердің 7 бөлімшесі жоғары еңбек мәдениеті бөлімшелері деп танылды.
1985 жылы амбулаториялық сот-психиатриялық сараптама бөлімі ашылды.
1990 жылдан бастап Орталықтың бас дәрігері болып Хамитов Ильмир Фаватович қызмет атқарды. Сол жылы ауруханада қайта жоспарлау жұмыстары жүргізілді: қазіргі әкімшілік орналасқан жерде бұрын асхана болған, ал қазіргі асхана орнында балалар бөлімі орналасқан.
1990 жылы мамандандырылған психиатриялық жедел жәрдем бригадаларын орталық құрамына беру туралы шешім қабылданды. Алғашында жедел жәрдем станциясында орналасқан 3 бригада ғана жұмыс істеді. Кейін халық санының өсуіне байланысты тағы бір бригада қосылды. Осы кезеңнен бастап халыққа көрсетілетін қызмет сапасы айтарлықтай жақсарды. «Жедел жәрдем – қабылдау бөлімі – стационар – диспансерлік қызмет» қағидаты бойынша сабақтастық жүйесі енгізіліп, жұмыс барысындағы қиындықтарды азайтты. Бұл тәжірибе республикадағы басқа психиатриялық қызметтерге үлгі болып, кейін барлық өңірлерде енгізілді.
2003 жылдың қараша айының соңында қала психиатриялық қызметінің тарихында алғаш рет 60 төсек-орындық балалар-жасөспірімдер стационарлық бөлімі ашылды. Бөлімше құрамында үздіксіз білім беру қағидатын жүзеге асыратын мектеп жұмыс істеп, логопедиялық, тәрбиелік, психокоррекциялық және психологиялық көмек көрсетілді.
Халық арасындағы психиатриялық мекемелерге деген теріс көзқарасты жою және оң имидж қалыптастыру мақсатында 2004 жылдың сәуір айында психиатриялық диспансер «Психикалық денсаулық орталығы» мемлекеттік мекемесі болып қайта аталды. Егемен Қазақстанның күрделі әлеуметтік-экономикалық жағдайына қарамастан, орталық ұжымы дәрігерлік және мейіргерлік құрамды, сондай-ақ мекеменің дәстүрлерін сақтап қалды.
Оқыту бағдарламаларын ұйымдастыру, бағдарламаларды өзгерту, диагностика, терапиялық көмек көрсету, әлеуметтік мәселелерді шешу (мүгедектер үйлеріне орналастыру), динамикалық бақылау және емдеу кафедралармен тығыз байланыста жүзеге асырылды.
2005 жылғы 8 желтоқсандағы №94 денсаулық сақтау басқармасы бұйрығына және Алматы қаласы әкімінің шешіміне сәйкес стационарлық психиатриялық көмекке қажеттіліктің артуына байланысты төсек-орын қоры 510 төсекке дейін көбейтілді.
2012 жылдың сәуір айынан бастап бас дәрігер міндетін Баймаганбетова Қайныш Сағымбайқызы атқарды. Осы кезеңде төсек-орын саны 415-ке дейін қысқартылып, жедел мамандандырылған көмек бригадаларының бірі қысқартылды.
2013 жылдың ақпан айында «Суицидтік әрекеттер мен суицидтерді талдаудың ұйымдастыру-әдістемелік орталығы» құрылды.
2013 жылдың наурыз айында бас дәрігер болып Алтынбеков Қуаныш Сағатович тағайындалды.
2013 жылдың қыркүйегінде әйелдер бөлімі қайта ұйымдастырылып, «Шекаралық бұзылыстары бар пациенттерге арналған психосоматикалық бөлімше» ашылды.
2014 жылдың наурыз айында Орталық меншік нысанын өзгертіп, шаруашылық жүргізу құқығына өтті.
2016 жылдың желтоқсан айынан бастап Орталық директоры болып Абесов Шайхасан Көккөзұлы тағайындалды.
2018 жылдың қаңтар айынан бастап Психикалық денсаулық орталығы директоры қызметін Рахменшеев Сапар Құттыбайұлы атқарады.
Бүгінде Алматы қаласының Психикалық денсаулық орталығы психикалық бұзылыстары бар және мекеме бақылауындағы пациенттерге қажетті барлық дәрігерлік, әлеуметтік-құқықтық, әлеуметтік-еңбек және оңалту көмектерін толық көлемде көрсетеді.
