ҚР Мемлекеттік рәміздері
ҚР Президентінің Жолдауы
ҚР Президентінің Ресми сайты
Қазақстан-2050 Мәңгілік Ел
«Денсаулық» 2016-2020 жылдар

Алматыда электронды темекі мен темекі қоспаларының қандай зиян келтіретіні жайлы айтылды

Алматыда электронды темекі мен темекі қоспаларының қандай зиян келтіретіні жайлы айтылдыCурет: Almaty-akshamy.kz

Өңірлік коммуникациялар қызметі алаңында Алматы қаласының Психикалық денсаулық орталығының директоры Сапар Рахменшеевтің қатысуымен брифинг өтті.

Оның айтуынша, электронды темекілер мен темекі қоспаларының құрамында сұйықтық болады, ол буланған кезде адамға қауіп тудыратын зиянды заттар түзіледі, деп хабарлайды Almaty-akshamy.kz.

 Маманның айтуынша, есірткі заттарының жаңа түрлері – шылым қоспалары немесе жасырын зертханаларда алынған синтетикалық есірткілер тәуелділік пен ағзаға келтіретін зияны жағынан героиннен әлдеқашан асып түскен. Сапар Рахменшеев қазіргі темекі қоспаларының қайдан шыққаны шынымен белгісіз екенін айтты.

 «Біреу мұндай қоспалардың рецептурасының негізгі саны АҚШ зертханаларында жасалған деп санайды, біреу олардың таралуына Голландия мен Ұлыбританияны кінәлайды, ал енді біреулер осындай улы заттарды жаппай жеткізіп отырған Қытай деп есептейді. Басты мәселе – есірткіні тұтынушылардың негізгі бөлігі – жастар, және оны тұтынушылар жасы барған сайын «жасарып» барады. Темекі қоспалары немесе спайстар жастар арасында жылдам тарап кетті», - деп атап өтті Психикалық денсаулық сақтау орталығының директоры.

Дәрігер темекі қоспаларын сатушылар өз өнімдерін денеге мүлдем зиянсыз хош иісті зат ретінде таныстыратынын айтты. Дегенмен, оның айтуынша, темекі қоспаларының барлығында есірткілік (еліткіш) қасиеті бар, олар физикалық және психологиялық тәуелділікті тудыруы мүмкін жасанды жолмен психоактивті заттардан жасалған. Олар синтетикалық каннабиноидтер негізінде жасалады.

«Темекі шегу қоспалары миға кәдімгі каннабис (анаша) сияқты әсер етеді, тек он есе күшті. Оларды пайдаланған адам шынайы өмірмен байланысын жоғалтады, оның өзін-өзі сақтау түйсігі жиі өшіріледі, қозғалысын басқаруы бұзылады, ол түкке тұрмайтын сөздерді айтып, басқалар оны түсінбейді деген желеумен тез ашуланады. Психозға шалдығу да жиі ұшырасады», - деп жалғастырды С.Рахменшеев. 

ӨКҚ спикері жастар арасында кең тараған есіркі түрлерін - JWH темекі қоспаларын атады (жастар арасындағы тілмен айтқанда, жоспар, дживик, спайс,микс, шөп, көк шөп, кітап, журнал, бошки, палыч, қатты, жұмсақ, химия, пластик,жабысқақ, шие, шоколад, түтін, т.б.) 

Бұл заттарды қолданғаннан кейін энергия, эйфория, ұйқысыздық және галлюцинация пайда болуы мүмкін. Есірткінің әсері тоқтағанда, қатты алаңдаушылық, өлім қорқынышы, үрей, фобиялар пайда болады.

«Химиялық препараттар орталық жүйке жүйесінің жасушаларын тез бұзады, интеллектке, ойлауға, зейінге, есте сақтауға кері әсер етеді», - деп жалғастырды дәрігер.

"Жасөспірімнің тыйым салынған нәрсені пайдаланып жатқанын тану соншалықты қиын емес, ең бастысы, мұқият болу керек", - деп есептейді Сапар Рахменшеев. Негізгі белгілердің арасында: қозғалысын басқарудың бұзылуы, көз қарашықтарының кеңеюі, сөзінің түсініксіз болуы, эмоционалды тұрғыдан шамадан тыс қозу, терінің қызаруы немесе, керісінше, қатты бозаруы бар. Бас ауруына, бір нәрседен екінші нәрсеге күрт ауысу, есте сақтау қабілетінің төмендеуіне шағымдары көбейеді.

 

 

 
 

Мамандар соңғы кездері балалардың арасында агрессиялы көңіл-күйдің көбейіп кеткенін айтып, дабыл қағуда. Бұл мәселенің себебі мен салдары қалай? Оны қалай анықтап, балаға қалай жәрдемдесуге болады?

Агрессия бұл – физикалық, эмоциялық қысым сипатындағы күй. Агрессия эмоционалдық тепе-теңдікке қол жеткізу мақсатында, тиісті көңіл бөлінбеген жағдайда өзіндік «эгосын» көрсету барысында пайда болады. Алғашқы белгілері жасөспірімдік кезең басталғанда, шамамен, 11 жаста көріне бастайды. Ішкі фактор ретінде гормондардың әсерін, яғни үлкен болып көрінуге ұмтылыс, ата-ананың ескертпесіне ашулы көңіл-күймен қарау, жануарларға агрессия таныту белгілерін қарастыруға болады. Тіпті, бұл белгілі бір аурудың салдары да болуы мүмкін. Сыртқы фактор ретінде балалар арасындағы буллингтің жиілеуін айта аламыз.

Қазіргі таңда буллинг, кибербуллинг секілді түрлері көбеюде. 11-15 жас аралығындағы жасөспірімдердің 17%-ы бір не бірнеше рет буллингті бастан кешірген. Буллингтің белгілері – қорқыту, ұру. Кей оқиғаларда өлім фактілеріне де әкеліп соғады. Қалай мектеп табалдырығын енді аттаған бала қатыгездікке үйренді? Әрине, бұған виртуалды әлем өз әсерін тигізеді. Бала смартфонындағы түрлі бейәдеп сөздері бар бейнежазбалар, атыс-шабыс ойындары арқылы жағымсыз әдеттерді бойына сіңіріп, шынайы өмірге қатігездікпен өтуі мүмкін. Қалай десек те, бала психологиясын түсіну қиын. Ольга Александрова, психиатр-дәрігер: «Шын мәнінде, балалардың жүйке жүйесі әлсіз келеді. Бала тәнінің сау болуы үшін оларды түсініп, көбірек сөйлесу қажет. Себебі, бала жауабын таба алмаған сұрақтар көп болуы мүмкін. Тағы да балалардың бос уақытын тиімді жоспарлау маңызды. Бос уақыт шамадан тыс көп болуы негативті ойлардың келуіне әкеледі. Бала – жеке бір тұлға. Оларды ести білу керек. Қазіргі таңда ата-аналардың көп уақыты қызметте өтеді, балаға көңіл бөлу азайып жатыр. Сол себепті, бала да кей жағдайда ата-анасын мойындамай жатады. Бұндай кездерде балаға шектеу қоюдың қажеті жоқ. Жалғыз шешім – қарым-қатынас. Баламен сөйлесу керек, оған деген махаббатыңды білдіру керек» – дейді. Болашақ сау қоғам өкілін тәрбиелеп отырған ата-ана ретінде баланы түсіну маңызды. Алматы қаласының отбасыларының бірінде мынадай жағдай орын алған. А. есімді қыз бала жасөспірім жасқа жеткен шақта өзіндік менін көрсете бастайды. Яғни, ата-анасы тарапынан қойылған шарттарды орындауды қаламайтынын білдіреді. Оны ата-анасы қызының бойына «шайтан кіріп кеткен» деп бағалап, молдаға апарады. Молданың «шайтанды шығару» әдісі қамшымен ұру болатын.

Тіпті, бұл әдіс бірнеше күнге жалғасқан. Қыз бала анасынан молдаға қайта апармауын өтініп, жалынады. Ата-анасы келіседі. Алайда физикалық қысымды ойына қабылдаған ол түнде әкесінің басынан балтамен ұрады, қыздың әкесі ауруханаға түсіп, аман қалды. Ал қыз бала психологиялық денсаулық орталығына түсті. Соңғы уақытта әлеуметтік желілерде оқушылар арасындағы ұру, қорлау тақырыбындағы бейнежазбалар жиілеп кетті. Кейбір фактілерде өлім оқиғалары тіркелген. Балалар неге өздерінің өктемдігін мұндай әдістермен білдіре бастады? Ұрып-соғу секілді агрессия баланың отбасынан, фильмнен көрген әсерлерінен болуы мүмкін. Қолайсыз отбасында дүниеге келген бала әкесінің анасын ұрғанын көретін болса, фильм қаһармандарының ессіз қылықтар жасағанына куә болса, онда үйден жиналған жағымсыз энергияны ол басқаларға жіберу арқылы буллинг жасайды. Буллингтің тағы да бір себебі – өз артықшылығын білдіру, үйден алынбаған жылудың орнын сырттан толтыруға тырысу. Сонымен қатар буллингтің түрлері – мазақтау, ақша талап ету, бойкот жариялау, манипуляция жасау. Қазақстанда балалардың 44 %-ы құрдастары тарапынан мектепте буллингтің құрбаны болған. Буллингпен қалай күресеміз? Әрине, бұл жерде алдымен психолог мамандардың көмегі маңызды. Одан кейін отбасындағы сыйластық пен махаббат – барлық жұмбақтың шешімі.

Айзада СЕРІКОВА, Тұран университетінің студенті

 

https://i0.wp.com/45minut.biz/wp-content/uploads/2022/10/d54AIuA6wBlwpQ8KE5rokQ.jpg?resize=300%2C300&ssl=1 300w, https://i0.wp.com/45minut.biz/wp-content/uploads/2022/10/d54AIuA6wBlwpQ8KE5rokQ.jpg?resize=150%2C150&ssl=1 150w, https://i0.wp.com/45minut.biz/wp-content/uploads/2022/10/d54AIuA6wBlwpQ8KE5rokQ.jpg?resize=768%2C768&ssl=1 768w, https://i0.wp.com/45minut.biz/wp-content/uploads/2022/10/d54AIuA6wBlwpQ8KE5rokQ.jpg?resize=180%2C180&ssl=1 180w, https://i0.wp.com/45minut.biz/wp-content/uploads/2022/10/d54AIuA6wBlwpQ8KE5rokQ.jpg?w=1080&ssl=1 1080w" data-lazy-loaded="1" sizes="(max-width: 825px) 100vw, 825px" loading="eager" style="box-sizing: inherit; vertical-align: bottom; border-radius: inherit;">

Алматыда психикалық денсаулық орталығының сенім телефонына 4 мыңнан астам қоңырау түскен.

Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығының сенім телефонына биыл он айда 4 мыңнан астам тұрғын хабарласып, психологиялық түйіткілін айтып, кеңес сұраған. Орталық директоры Сапар Рахменшеевтің айтуынша ойынқұмарлар, онлайн несие алып қарызға батқандар да шерін тарқатып, телефондарға дамыл бермейтін болған.

Биыл әлеуметтік мәселелерін айтып, 500-ден астам адам қоңырау шалыпты. Олар құмар ойындарға құнығып, ақшасынан айырылғандар, достарына, кредиторларға онлайн несие беретін ұйымдарға қарызы қордаланып, отбасындағы кикілжіңнен қажып, болашаққа сенімсіздік, көңіл-күйінің күрт құбылуы, қаржылық мәселесін шешудің жолдарын сұраған.

Екінші орында денсаулығына шипа іздеген 384 кісі медициналық мекемелер, емханалар , порталды рәсімдеу бойынша сұрақтар қойған. Бұдан кейін тізімде мазасыз күйге шырмалып, дегбірін қашырып, түнде ұйқысынан айырылған 350 тұрғын психологиялық кеңес алған. Көп жағдайда жалғыздық , жұмыстан айырылу, сөйлесетін, сырласатын адамы жоқ жандар жұрт ұйқыда жатқанда хабарласып, шерін тарқатады екен.

  • Түрлі компьютерлік ойындарға тапқан-таянғанын тігіп, опық жегендердің көбеюі қазіргі заманның өзекті проблемасы. Олар өзінің ісіне, әрекетіне есеп бере алмайды. Бүгін жолым болады, ұтыс аламын деген үмітпен ойын клубтарына қалай барып, қалтасын қағып шыққанын өзі білмейді. Көмек сұраған азаматтар біздің орталыққа келуге ұялады. Соған қарамастан жеке сөйлесіп, әр адам жайлы ақпаратты құпия сақтап, біз оларға жан-жақты кеңес береміз. Ал онлайн несие алуға құмар адамдардың мәселесіне көз жұмуға болмайды. Бұл несиелердің жарнамасы мықты. Әрі талап қатал емес. Бір нүктені басып ақша алып, соған өзінің қалай тәуелді болып қалғанын кейбіреулер байқамайды. Мұның бір ғана жолы психологтарға келіп, осы құмарлық, тәуелділік, құнығып кетуден арылуға әрекет ету керек, — орталықтың директоры Сапар Рахменшеев.

Орталықтың сенім телефондарына еліміздің түкпір-түкпірінен күн сайын 30-ға жуық тұрғын хабарласады. Мұңын айтып, тығырықтан шығатын жол іздеген жандарға төрт клиникалық психолог тәулік бойы кеңес береді. Сәуле Ибашеваның айтуынша құмар ойындардың құрығына жіпсіз байланған жігіттердің басым бөлігі бойдақ, жасы 25-35 жастағы еңбекке етуге қабілетті, тепсе темір үзетін жігіттер.
— Олар көбінесе түнде қоңырау шалады. Түркістан облысы, Ақтау, Атырау және Көкшетаудан жиі хабарласады. Шағын аудан, кішкентай ауылда тұрады. Көршілері, ауылдастарым ойынқұмар екенімді біліп қоймасын деп көпшіліктен жасырып жүргенін айтады. Оларда болашаққа сенімсіздік, күйзелістен шаршаған. Өкінішке қарай бізге хабарласқан тұрғындардың көбісі ауыртпалықты жалғыз көтеріп жүрген адамдар. Біз оларға қандай маманға бару керектігін айтып, жол көрсетеміз, — Сәуле Ибашева.

Биыл өз-өзіне қол жұмсаймын деп сенім телефонына екі жүзден астам адам қоңырау шалған. Психологтар олардың бірнешеуін райынан қайтарған. Бұдан өзге есірткі заттарын, алкоголь тұтынып, үйдің берекесін қашырған қалалықтар да жиі хабарласады екен. Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығында сенім телефондары 2015 жылы іске қосылды. Ақтау, Қарағанды, Көкшетау, Тараз, Астана, Атырау, Қызылорда және Түркістан облысы тұрғындарына да қызмет көрсетеді.

Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығының баспасөз қызметі

Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығының сенім телефондары: 87089832863, 3765660, 1303

WhatsApp Image 2022-10-11 at 19.33.48 (1).jpeg



Бүгін Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығының кәсіби мамандары “Aq jol” жастар денсаулығы орталығында психологтармен кездесуге қатысты.

Алматы қаласының жастар денсаулық орталықтарын дамыту бойынша үйлестірушісі Дина Тұрғынбайқызы және ресурстық жастар денсаулық орталығының жетекшісі Шолпан Естемісқызы жиында суицидтің алдын- алу және оны қалай анықтау керек, жастардың, жасөспірімдердің психикалық денсаулық мәселесі бойынша өз тәжірибесімен бөлісті. Қалалық психикалық денсаулық орталығының директоры Сапар Рахменшеев психиатриялық саладағы жаңалықтар, жетістіктер , емдеудің жаңа тәсілдері жайында әңгімелеп, психологтардың сұрақтарына жауап берді.
Жиында «Aq Jol» жастар денсаулық орталығының психологы Лавров Антон Валерьевич суицидтік қауіп факторлары жайында дәріс оқыды. Психодиагностикалық құралдар, сондай-ақ депрессия белгілері, суицидтік ниеті және басқа да жағдайлары бар науқастармен жұмыс істеу алгоритмі мәселелері қамтылды.
Алматы қалалық 7 емханада өткен бұл кездесуде жас мамандар кәсіби біліктілігін арттырып, тәжірибе жинау үшін Психикалық денсаулық орталығында оқуға жолдама алды. Жылына мыңдаған науқасты емдейтін ірі клиникада тәжірибе жинау және әріптестік қарым-қатынасты нығайту жас психологтар үшін ерекше мүмкіндік.
-Екі тараптың мақсаты қала тұрғындарына психикалық көмек көрсету. Біздің орталықта осы саланың жілігін шағып, майын ішкен психологтар, психиатрлар және психотерапевтер күн сайын жүздеген адамға психологиялық, медициналық көмек көрсетеді. Жас мамандар дәл осындай тәжірибеде шыңдалады деп ойлаймын. Әрі бұл ортақ мәмле қаламыздың психиатриялық қызметтің сапасын одан әрі жақсартуға септігін тигізеді,- орталықтың директоры Сапар Рахменшеев .

WhatsApp Image 2022-10-11 at 19.33.49.jpegWhatsApp Image 2022-10-11 at 19.33.49 (1).jpegWhatsApp Image 2022-10-11 at 19.33.48.jpeg

WhatsApp Image 2022-10-10 at 20.44.51.jpeg

Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығында 8 қазанда өткен ашық есік күніне 52 қала тұрғыны және қонақтар келді. Олардың басым бөлігі компьютерлік томографияның зерттеуінен өтіп, невропалотог пен психологтың көмегіне жүгінген.

Дүниежүзілік психикалық денсаулық күніне орай өткен ашық есік күні ресейлік азаматтар да орталыққа келіп, бірнеше зерттеулерден өтті. Бұл күні КТ, УДЗ, ЭКГ зерттеулердің қызметін 30 адам пайдаланды.
Сонымен бірге орталықтың ересектер мен балалар-жасөспірімдер диспансері бөлімдері мен амбулаториялық-емхана мамандары қала тұрғындарына қашықтан кеңес берді. Онлайн арқылы кеңес беру қызметі Алматының 8 ауданында ұйымдастырылды.

Мамандар Дүниежүзілік психикалық денсаулық күні психикалық денсаулық саласының мәселелерін талқылап , жұртшылықты қажетті ақпарат, мағлұматтармен қамтамасыз етті . Ашық есік күніне келген тұрғындардың барлық сұрақтары елеусіз қалған жоқ.
Сонымен бірге орталықта сенім телефондары жұмыс істейді. Психологтар күні-түні республика тұрғындарына кеңес береді. Тәулігіне үздіксіз қоңырау шалып, психологиялық көмек сұрағандардың басым бөлігі ойынқұмарлықтан және несиені үйіп алып, қарызы қордаланып, күйзелістен қажығандар . Бұдан басқа телефон тұтқасын күзеткен клиникалық психологтар биыл өз өміріне қастандық жасауға талпынған жандарды да райынан қайтарған.
Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығы әрқашан тұрғындарға сапалы және қолжетімді қызмет көрсетуге дайын. Сондықтан психикалық ауруларды асқындырмай, дәрігерге баруға асығыңыз.

 

WhatsApp Image 2022-10-10 at 20.44.52.jpegWhatsApp Image 2022-10-10 at 20.44.51 (1).jpeg